Ақтаев Сарбас/Актаев Сарбас

Сарбас Ақтайұлы Ақтаев – 1934 жылы 30 қыркүйекте Ақмола облысы, Зеренді ауданы, Жылымды ауылында дүниеге келген. Ақын, жазушы, аудармашы, Шоқантанушы. Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, Зеренді ауданының Құрметті азаматы, Ш. Уәлиханов атындағы КМУ-нің Құрметті профессоры, Журналистер одағы сыйлығының төрт мәрте иегері. Жамбыл атындағы халықаралық сыйлықтың иегері, Қазақстанның Құрметті журналисі, Қазақстан журналистикасының қайраткері, «КСРО баспасөзінің үздігі». Қарағанды педагогикалық институтын бітірген (1957). Мектепті аяқтаған соң «Колхоз жолы» аудандық газетінде жауапты хатшы, 1958 ж. 8 жылдык мектепте мұғалім болып жұмыс жасаған. 1958 жылдан Көкшетау аудандық газетінің жауапты хатшысы, 1963-1965 жж. «Ара-Шмель» республикалық сатиралық журналында фельетонист, 1963-1973 жж. «Жетісу» газетінде бас редактор, 1973-1990 жж. «Егемен Қазақстан» (бұрынғы Социалистік Қазақстан) газетінде бас редактордың орынбасары, 1990-1995 жж. «Халық кеңесі» газетінде бас редактор, 1994-2004 жж «Ақиқат» журналында бас редактор, кейіннен «Ақиқат» журналында бөлім редакторы, болып қызмет атқарды.

Сарбас Ақтаев бірнеше кітаптың авторы: «Қазақ ханымдары», «Тұңғыш кітап», «Абылайдың ақ жолы», «Шараптты шаңырақ», «Дала туралы толғау», «Абылайхан», «Ханзаданың қасіреті», «Оқжетпес», «Сабыржаннан Жақыпжанға», «Алтын қалам». Сонғы жылдары аудармашылықпен айналысып, М. Шолохов және С. Томпсон әңгімелерін, В.Обручевтің «Земля Санников», Н. Ановтың «Ән канатында», А. Джафар – Заденің «Вернись на Родину», Р.Фрайерманның «Дикая собака Динго», А. Камюдің «Чума», К. Гамсунның «Голод», «Пак» және «Виктория», Д. Мамин – Сибиряктың «Ақбозат» шығармаларын қазақ тіліне аударды.

С. Ақтаев баспасөз саласындағы жемісті еңбегі үшін «Парасат», екі мәрте «Құрмет белгісі» ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталды. Екі мәрте Қазақстан Жоғарғы  Кеңесінің Құрмет Грамотасына ие болды.

Қазақстан халық бақылау комитетінің мүшесі, Алматы қалалық кеңесінің депутаты, Қазақстан Журналистер одағының хатшысы болып сайланған. Жазушылар одағы ақсақалдар алқасының, Тарихи ескерткіштерді қорғау жөніндегі республикалық қоғамның басқарма мүшесі. Бүгінгі таңда құрметті демалыста.

Актаев Сарбас Актаевич – родился 30 сентября 1934 года в селе Жылымды Зерендинского района Акмолинской области. Поэт, писатель, переводчик, шокановед. Член Союза писателей Казахстана, Заслуженный деятель культуры Казахстана, Почетный гражданин Зерендинского района Почетный профессор КГУ им. Ш. Валиханова, четырехкратный обладатель премии Союза журналистов. Лауреат Международной премии имени Жамбыла, Заслуженный журналист Казахстана, деятель журналистики Казахстана, «Отличник печати СССР». Окончил Карагандинский педагогический институт (1957). После окончания средней школы работал ответственным секретарем районной газеты «Колхоз жолы» с 1958 года. Работал учителем в 8-летней школе.

С 1958 года работал ответственным секретарем Кокшетауской районной газеты,

с 1963-1965 г.г. – фельетонист в республиканском сатирическом журнале «Ара-Шмель»,

1963-1973 г.г. – главный редактор газеты «Жетысу»,

1973–1990. – заместитель главного редактора газеты «Егемен Казахстан» (бывшая Социалистический Казахстан),

1990–1995 г.г. – главный редактор газеты «Халық Кенесі»,

1994-2004 г.г. – главный редактор журнала «Акикат».

Сарбас Актаев является автором нескольких книг: «Казахские дамы», «Первая книга», «Аблайдын ак жолы», «Шарапты шанырак», «Дала туралы толғау», «Абылайхан», «Трагедия Ханзады», «Окжетпес», «От Сабыржана до Жакыпжана», «Золотое перо». В последние годы занимался переводческой деятельностью и перевел на казахский язык рассказы Шолохова и С. Томпсона, В. Обручева «Земля Санникова», Н. В Анова А. «На крыльях песни» Джафара – Заде «Возвращение на Родину», Р. Фрейермана «Дикая собака Динго», А. Камю «Чума», Гамсуна К. «Голод», «Пак» и «Виктория», Мамин-Сибиряка «Акбозат».

Сарбас Актаев был дважды награжден орденом «Парасат», «Почетным знаком» и несколькими медалями за плодотворную работу в области журналистики. Дважды награжден Почетной грамотой Верховного Совета Казахстана.

Избран членом Комитета народного контроля Казахстана, депутатом Алматинского городского совета, секретарем Союза журналистов Казахстана. Он является членом совета старейшин Союза писателей, правления Республиканского общества охраны исторических памятников.

Сегодня он на заслуженном отдыхе.

Кітаптары

Ақтаев С. “Абылайдың ақ, жолы” (Ұлы хан және оның ұрпақтары жайлы эсселер) Алматы:- “Ана тілі” баспасы ЖШС, 2011.- 472 бет.
Ақтаев С.Алтын қалам.- Алматы: “Жібек жолы” баспа үйі, 2004. – 352 бет.
Ақтаев С. Бұлар бірінші болып еді.Алматы, «Қазақстан», 1975.-145 бет
Ақтаев С. Дала туралы толғау. Алматы, Кайнар.- 1971.-148 бет.
Ақтаев С. «Жетісу»:Сабыржаннан Жақыпжанға дейін / С. Ақтаев – Алматы: «Арыс» баспасы, 2018. – 160 бет.
Ақтаев С. Қазақ ханымдары. – Алматы:  Ана тілі, 2001.- 104 бет.
Актаев С. Қапшағай хикаясы. Алматы, «Жазушы», 1973.- 56 бет.
Ақтаев С. Оқжетпес. Алматы: Жібек жолы, 2001. – 187 бет.
Ақтаев С. Тұңғыш кітап. Өлеңдер. Алматы. «Көркем әдебиет» баспасы.- 1963.- 44 бет.
Ақтаев С. Ханзаданың қасіреті. – Алматы: «Жібек Жолы» Баспа үйі, 1999. – 160 бет.
Ақтаев С. Шарапатты шаңырақ. Қанапияновтар әулеті туралы ой – толғамдар – Алматы: «Жібек жолы» баспа үйі, 2004. – 128 бет.
Ж. Ысмағұлов, С. Ақтаев. Ілияс ОМАРОВ – Алматы: “Қазақстан”, 2012.-256 6.+16 бет фотосуреттер.

Аудармалары-переводы

Булгаков М. Ақ гвардия. Майталман шебер мен Маргарита. Романдар. Астана: Аударма, 2008. – 632 бет.
Гамсун К. Аштық. Тылсым. Орман тәңірі. Гланның ажалы. Махаббат мұңы. Астана: Аударма, 2005. – 608 бет.
Гамсун К. Орман тәңірі. Романдар. / Кнут Гамсун. Орыс тілінен ауд. С. Ақтаев.- Астана: Аударма, 2011. – 344 бет.
Камю А. Оба. Роман.  Орыс тілінен аударған С. Ақтаев. Астана: Аударма, 2011. – 344 бет.
КАМЮ А. Оба. Роман. Бөгде. Повесть. Франц КАФКА. Құбылу. Новелла. Жан Поль САРТР. Айну. Роман. Орыс тілінен ауд. С. Ақтаев, А. Садықова, Б. Имашев. Астана: Аударма, 2010. – 520 бег. /Мұқабасы/
Линдгрен А. Балақай және шатырда тұратын Карлсон. – Алматы: «Балауса» баспасы, 2005. – 320 бет.
Мамин-Сибиряк Д.Н.  Ақбоз ат. Орыс тілінен ауд. – С. Ақтаев. – Алматы: Балауса» баспасы, 2008. – 432 бет.
Обручев В.А. Жұмбақ жер. (Ғылыми-фантастикалык, роман). Аударған С. Ақтаев. Алматы, «Жалын», 1977.- 280 бет.
Сетон-Томпсон Э. Жануарлар туралы әңгімелер. Таңдамалы. Орыс тілінен ауд. С. Ақтаев. Құраст: О. Асқар. – Алматы: «Балауса» баспасы, 2005. – 400 бет.
Уәлиханов  Ш. Шығармалары. Құраст. және ауд. С. Ақтаев.- Алматы: “Ана тілі” баспасы, 2010.- 320 бет.
Фраерман, Р. Түз тағысы Динго немесс Алғашқы махаббат туралы. Повестер мен әңгімелер. Аударған С. Ақтаев. Алматы, «Жалын», 1978.-184 бет.